Ατυχήματα και άλλα με το F-104
Το F-104 G «Starfighter», είναι ένα μοναδικό αεροσκάφος, δηλαδή έχει χαρακτηριστικά πτήσεως, που δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο αεροσκάφος (παραγωγής).
Το οποίο σημαίνει ότι χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από την πλευρά του χειριστή, για να μπορέσει να το πετάξει, ασφαλώς μεν, αλλά και στα όρια του, όπως πρέπει να πετάει ένα μαχητικό αεροσκάφος. Επιστρέφω τον χαρακτηρισμό «ιπτάμενο φέρετρο» στους άσχετους, ανίκανους, δημοσιογράφους της εποχής, γιατί το αεροπλάνο αυτό, απαιτούσε μέγιστη συγκέντρωση, και προσοχή, και από την πρώτη στιγμή που ήρθε στην χώρα μας, (αλλά και στις άλλες χώρες του ΝΑΤΟ), που οι πρώτοι εκείνοι χειριστές δεν ήταν 100% έτοιμοι να δείξουν. Όπως έχουν παραδεχθεί και οι Γερμανοί χειριστές που το πρωτοπέταξαν, πολύ απλά, το αεροπλάνο αυτό ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του! Ειδικά σε σχέση με τα υπάρχοντα μαχητικά jet, F-86, F-84, που ήταν αεροδυναμικά σταθερά, λόγω πτερύγων, αλλά και με πολύ χαμηλότερες επιδόσεις.
Φαντασθείτε λοιπόν, οι πρώτοι που κλήθηκαν να το πετάξουν, διάβαζαν το -1 (Operation Manual), στα Ελληνικά (!!!) θυμάμαι και εμένα μου είχαν δώσει και ένα τέτοιο! Συν το ότι οι γνώσεις αγγλικής γλώσσας ήταν σχεδόν ανύπαρκτες! Θυμάμαι εκείνο το έρημο το ΣΕΑΓ ( Σχολή Εκμάθησης Αγγλικής Γλώσσης), στο οποίο είχαμε ανακαλύψει ότι αν έβαζες κάτι στην κεφαλή του μαγνητοφώνου (που έπαιζε την ταινία με τα αγγλικά), έπιανες ραδιόφωνο και άκουγες μουσική!!!
Πολλά λοιπόν τα ατυχήματα στην αρχή, και δυστυχώς για λάθος λόγους! Άλλη Αεροπορία τότε, άλλη τώρα φυσικά.
Κάποια στιγμή η Lockheed έστειλε τον αρχιδοκιμαστή της Reeves «Snake», για να βοηθήσει στην κατανόηση αυτού του εξαιρετικά προηγμένου για την εποχή του αεροσκάφους!
Μετά οι χειριστές με καλύτερη πλέον εκπαίδευση, και την καλή σχέση με τα βιβλία, ( βλ. Μάκης «Δάσκαλος» Στεργίου , και πολλοί άλλοι), βοήθησαν στο να μειωθούν τα ατυχήματα. Εγώ δεν ήμουν δάσκαλος , αλλά ψιλοήξερα αγγλικά, (από το διάβασμα του Car, Road and Track, και άλλων ξενόγλωσσων περιοδικών αυτοκινήτου!) και έτσι μπορούσα να διαβάσω καλύτερα τις λεπτομέρειες του -1.
Από αυτά τα ατυχήματα που θυμάμαι εγώ, μόνο δυο, του Σπύρου του Ρούλια, και ένα με χειριστή τον Παντελή τον Τσώλη, που εγκατέλειψε σε χαμηλά πολυβόλα, σε θαλάσσιο στόχο, γιατί γέμισε καπνούς το κόκπιτ, και δεν έβλεπε τίποτα, ήταν αποτέλεσμα μηχανικής βλάβης. (Σίγουρα πρέπει να υπάρχουν και άλλα , αλλά δεν θυμάμαι).
Ο άτυχος Σπύρος, δυστυχώς είχε διαφορετική τύχη.
Εκείνη την ημέρα όλη η 336 Μ είμαστε στον αέρα, για μια άσκηση. Στην επιστροφή για προσγείωση, θυμάμαι ήμουνα Ν 3 σε μια τριάδα, και πριν από εμάς είχε προσγειωθεί μια άλλη τριάδα με αρχηγό τον Σπύρο τον Ρούλια. Φθάνοντας στο brake, (αρχή του διαδρόμου 1500´ όπου κάθε αεροπλάνο «έσπαζε» τον σχηματισμό , με διαφορά 2-3″, και έμπαινε στο base leg για προσγείωση, άκουσα τον Πύργο ελέγχου να καλεί τον προηγούμενο σχηματισμό, αρχικά με το χρώμα του, και μετά να καλεί με το όνομα του τον Ρούλια.
Ήταν η πρώτη φορά που συνειδητοποίησα ότι κάτι είχε συμβεί. Μόλις προσγειώθηκα έμαθα για το ατύχημα, και όπως όλοι, πήγα να δω το σημείο, (100-150 μέτρα έξω από την πύλη του αεροδρομίου.)! Εκεί υπήρχε μια «λακούβα» διαμέτρου περίπου 10-15(?) μέτρων και βάθους περίπου 3 (?), με τα κατάλοιπα του α/φους, κάπου εκεί ήταν και ο Σπύρος μαζί με το κάθισμα , και το μικρό αλεξίπτωτο ανοικτό (?), αλλά το πιο απίστευτο πράγμα που έχω δει στη ζωή μου, ήταν ότι το ένα leading edge flap, ένα κομμάτι μήκους 2 περίπου μέτρων ήταν καρφωμένο κάθετα με την μια άκρη του, στο μοναδικό δεντράκι που υπήρχε εκεί κοντά, ύψους περίπου 3-5(?) μέτρων και διαμέτρου όχι παραπάνω από 10-15 πόντους !!!
Αυτό που είχε συμβεί ήταν ότι το flap είχε σπάσει από την στήριξη του (Flap «Crank» disconnected from it’s leverage) και βέβαια την ώρα που έκανε το brake ο Σπύρος το α/φος έκανε roll με ταυτόχρονη βύθιση, και παρά την εγκατάλειψη, το κάθισμα κτύπησε στο έδαφος μαζί με τον χειριστή λόγω του πολύ χαμηλού ύψους και της στάσης του α/φους κατά την εγκατάλειψη (σχεδόν ανάστροφα). Κατά την επαφή, ή λίγο πριν, το flap πετάχτηκε και καρφώθηκε στο μοναδικό Δένδρο της περιοχής!!!
Οποίος και αν έπαιρνε το συγκεκριμένο αεροπλάνο εκείνη την μέρα ήταν καταδικασμένος. Αυτή είναι η Πολεμική Αεροπορία.
Γιάννης Φωτιάδης, ο υπόλογος (μηχανικός), τεχνικός που επιθεωρεί, υπογράφει, και παραδίδει προς πτήση, το μαχητικό αεροσκάφος, και είναι ο τελευταίος άνθρωπος που βλέπει τον χειριστή του πριν την απογείωση, και ο πρώτος που τον ξαναβλέπει μετά την προσγείωση!):
«Δημήτρη, ήμουν υπόλογός του εκείνη την ημέρα, τον έδιωξα από το πρώτο υπόστεγο των QRA μέρα αξιολόγησης. Περιμέναμε στην νότια πίστα να τους πιάσουμε. Βλέπουμε την τριάδα πάει για brake στον 36, σπάνε και εκεί τους χάνουμε, οι ευκάλυπτοι μας κόβουν τη ορατότητα, εμφανίζονται δυτικά, πρώτο, δεύτερο, το τρίτο αργεί….. περιμένουμε λίγο να φανεί. Στα βόρεια μια στήλη μαύρου καπνού ανεβαίνει ψηλά. Τα χάνουμε, περιμένουμε λίγο ελπίζοντας να το δούμε, προσγειώνονται τα δύο, έφυγε η πίστα κάτω από τα πόδια μας, τροχοδρομούν στην πίστα, πρώτος Θανασόπουλος, δεύτερος Λαουρδέκης, ο Ρούλιας; ο δικός μου; Χάθηκα, δεν ήξερα γιατί ήμουν εκεί χωρίς τον pilot χωρίς το α/φος, με κατάπιε η πίστα. Πήρα την φόρμα παραμάσχαλα και κάθισα στο τσοκ δεν με κρατούσαν τα πόδια μου, τον περίμενα να μου υπογράψει την παράδοση, να γράψει και καμιά παρατήρηση….. Δυστυχώς, αυτή η φόρμα έμεινε μόνο με την υπογραφή του για την παραλαβή…. Η πιο άσχημη, θλιβερή ημέρα μέσα στα εννέα χρόνια που υπηρέτησα στον Άραξο. Τον θυμάμαι….. ΑΘΑΝΑΤΟΣ.»
Υπήρξε μια αναταραχή, γιατί ήταν η πρώτη φορά που ήταν ξεκάθαρο ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με το α/φος. Θυμάμαι ότι έκανα μια από τις πρώτες πτήσεις μετά το ατύχημα , και κατά την διάρκεια των ελιγμών όταν τραβούσα λίγα G’s άκουγα ένα υπόκωφο θόρυβο, και με πολλή προσπάθεια, με την βοήθεια του καθρέπτη πρόσεξα ότι ταυτόχρονα με τον θόρυβο έβλεπα και μια μικρή κίνηση στα leading edge flaps! Τελικά αποδείχθηκε ότι τα Cranks δηλαδή τα γρανάζια, τα στηρίγματα που κινούσαν και κρατούσαν τα flaps, ειχαν υποστεί κόπωση και είχαν αρχίσει να έχουν τζόγους. ! Δεν θυμάμαι τι έγινε μετά και πως τα φτιάξανε, αλλά δεν ξαναπαρουσιάστηκε πρόβλημα, απ ότι ξέρω.
Εγώ δεν είχα ποτέ κανένα μηχανικό πρόβλημα με το α/φος, παρά μόνο μια φορά, όπου μετά την απογείωση, κάποια βαλβίδα του υδραυλικού συστήματος έμεινε ανοικτή στα 2175 PSI, (?) και είχα τον ριναίο τροχό ανασφάλιστο. Έκανα πολλές βόλτες έκαψα τα καύσιμα, έκανα χαμηλές διελεύσεις από τον Πύργο ελέγχου, για να δουν οπτικά ότι το ριναίο σκέλος ήταν κάτω (όχι ασφαλισμένο μεν αλλά κάτω), όπου το καταευχαριστήθηκα γιατί πέρασα τόσο κοντά από τον Πύργο, όπου ο Γιατρός της Μοίρας, που ήτανε στον Πύργο, κατέβηκε τρέχοντας τα σκαλιά, να γλυτώσει!!! (Πολίτες Χαχαχα). Τέλος πάντων το διασκέδαζα, και αφού μου στρώσανε αφρό για να μη πάρει φωτιά το α/φος αν κατέρρεε το σκέλος, προσγειώθηκα, αφού πρώτα πρότεινα στον Μοίραρχο, (Γιαμπουράνης), να σβήσω τον κινητήρα μόλις θα έπιανα κάτω για να μη πάθει ζημιά από τον αφρό (!!!!!) (δεν το είχα διαβάσει πουθενά, απλά ήθελα να κάνω τον έξυπνο)! Τελικά έσβησα, φρένα δεν είχα βέβαια άνοιξα αλεξίπτωτο, και πιάστηκε στο συρματόσχοινο, αφού γλίστρησα σαν ….. στον αφρό. Όλα καλά και το σκέλος ασφάλισε μόνο του κατά την προσγείωση.
Γενικά το α/φος ήταν πολύ αξιόπιστο, ο Νίκος ο Κριτσίκης είχε πάρει ένα κάρο πουλιά στο Ηράκλειο και δεν έπαθε τίποτα, ο Λάκης ο Πετρόπουλος είχε Oil pressure low light, αιτία εγκατάλειψης προ του 1970, και προσγειώθηκε ασφαλώς στο Ελληνικό.
Αυτό το κομμάτι το γράφω στη μνήμη του Σπύρου του Ρούλια, που ήταν ένας πολύ καλός χειριστής και ένας gentleman, με μόνο αδύνατο σημείο….ήταν συμμαθητής και κολλητός φίλος με τον «μισότρελλο», Πανάγο Τσιριγώτη , που στην κηδεία του σε ένα πανέμορφο χωριό κάπου στην περιοχή Παρνασσού, έβγαλε ένα επικήδειο λόγο, γραμμένο πριν λίγο (!), με την «βοήθεια» του Γιώργου του Χρηστάκη, που πήρανε …κομμάτια από παλιούς επικήδειους (!!!!), και βγάλανε ένα …καινούργιο, για τον Σπύρο, που έλεγε για άλλα αεροπλάνα και άλλα, αντί άλλων!!! που στο τέλος όλη η μοίρα γελάγαμε με τα τρελά του Τσιριγώτη.
Η ζωή συνεχίζεται, και αυτό δεν έχει πουθενά μεγαλύτερη σημασία από ότι στην Πολεμική Αεροπορία.
Εκείνο που σκέφτεται κάποιος, και είναι πραγματικά τραγικό είναι το πως θα ένιωσε ο Σπύρος όταν στρίβοντας στο brake, το αεροπλάνο συνέχισε να περιστρέφεται και να βυθίζει, χωρίς να ξέρει γιατί, και χωρίς χρόνο να το αντιμετωπίσει, προς το έδαφος, και τραβώντας την κάτω χειρολαβή ήξερε ότι «εγκατέλειπε» προς τον Θάνατο!
Δημήτρης Τζάννες
24 Φεβρουαρίου 2019
ΠΗΓΗ: https://www.facebook.com/share/p/1QuU5SRarC/